Reageer je als je paard schraapt?

Is het erg als je paard met zijn voorhoef over de grond schraapt? Behalve dat hij zich mogelijk verwondt als hij per ongeluk tegen de muur schopt of dat zijn hoef slijt, is het voor jou als eigenaar hooguit irritant. Maar je paard doet het niet zomaar en hij doet het zeker niet om vervelend te zijn. Al lijkt dat soms wel zo.

Een paard heeft geen vingers

Schrapen hoort tot het natuurlijk repertoire van het paard. Zo communiceert hij, imponeert of geeft ‘een stevige handdruk’ aan een ander paard.

Schrapen kan een paard doen om aandacht te trekken.

Voelen is een belangrijke functie van de hoeven. Een paard heeft immers geen vingers. De hoeven zijn, behalve het fundament waarop het hele gewicht rust, belangrijk om te ontdekken wat er zich onder zijn voeten bevindt. Een nieuwe ondergrond, zoals een zeiltje in de schriktraining, een plas water of de laadklep van de trailer, onderzoekt het paard met zijn voorhoeven. Voordat hij gaat rollen, bevoelt een paard eerst de grond.

Op zoek naar eten

Met een hoef zoeken naar voer is ook normaal paardengedrag. Zo kunnen paarden de bodem aftasten op iets eetbaars. Bijvoorbeeld als er sneeuw ligt.

Je hebt vast wel eens een paard zien schrapen tijdens het eten van krachtvoer. Dat kan voortkomen uit frustratie, omdat hij bijvoorbeeld niet rustig kan eten. Krachtvoer is lekker en voor veel paarden is het belangrijk. Als er tijdens het eten andere paarden in de buurt zijn, kan er een onrustige situatie ontstaan.

Ik heb eens een veulen zien schrapen tijdens het eten. Het veulen zat midden in zijn afspeenperiode. In het zicht van zijn moeder kreeg hij enkele meters verderop een bakje voer. Zijn moeder kon hem wel zien, maar hij haar niet. Heel spannend natuurlijk. Tijdens het eten bleef hij zijn hoef maar over de grond bewegen. 

Paarden schrapen om de bodem te onderzoeken.

Weg willen, maar niet kunnen

Als een paard moet wachten of wordt beperkt in zijn beweging, kan dat ook knap frustrerend zijn. Je ziet geschraap wel eens bij een wedstrijdpaard dat in de prijsuitreiking moet stilstaan of bij een paard op de poetsplaats dat moet wachten tot zijn eigenares is uitgekletst met haar vriendinnen.

Wachten op een poetsplaats is een stuk aangenamer als er iets te knabbelen valt.
Foto: Ellen de Boer

Vraag en antwoord

Afhankelijk van de reactie van de eigenaar kan het schrapen aangeleerd zijn. Geef je je paard net een schep voer als hij schraapt? Roep je ‘niet doen’ als hij op de poetsplaats schraapt? Dikke kans dat hij het blijft doen. Het voer is een vette beloning voor zijn gedrag. En de aandacht die hij op de poetsplaats krijgt, voelt als een succesje. ,,Hé, ze geeft antwoord als ik iets vraag’’, denkt je paard vast. Wil je niet dat je paard het blijft doen, reageer niet. Maar bedenk waarom hij je aandacht trekt. Is hij het zat op de poetsplaats? Wil hij eten? Heeft hij pijn?

Help, ik heb pijn

Inderdaad, pijn kan een reden zijn, bijvoorbeeld als een paard koliekerig is. Dan zul je ook ander gedrag zien, zoals rollen, met het achterbeen slaan naar de buik of liggen en kijken naar de buik.

Onderzoek heeft uitgewezen dat paarden ook kunnen schrapen als ze pijn in hun benen hebben. In dat bewuste onderzoek schraapte ruim de helft van de 41 onderzochte paarden vaker in de vier uur na de training dan in de periode ervoor. Er waren ook paarden die met hun achterbenen in de kuil gingen staan die ze net hadden gegraven. Als ze met de achterbenen lager staan, wordt immers het gewicht van de voorbenen afgenomen. Dat kan een teken van pijn zijn in de voorbenen.

Tijdens het onderzoek bleek dat de paarden op zondagmiddag het minst schraapten. De dag dat ze niet aan het werk werden gezet.

Dit onderzoek is onder dravers uitgevoerd – zij hebben ongetwijfeld specifieke pijnen en gevoeligheden als gevolg van het tuig en het aangespannen werk dat zij doen. Volgens de onderzoekster zouden ook bereden paarden op deze manier op orthopedische pijn kunnen reageren. Meer onderzoek  is volgens haar nodig naar paarden die regelmatig kuilen graven en er vervolgens in gaan staan.

Ellen de Boer, gedragstherapeut voor paarden en journalist

Bron: Het onderzoek ‘Pawing by Standardbred Racehorses: Frequency and Patterns’ door Katherine Houpt, VMD, PhD, Dipl. ACVB, professor emerita at Cornell University’s College of Veterinary Medicine in Ithaca, New York, is gepubliceerd in de Journal of Equine Science.

Wil je meer weten over schrapen? Of wil je het je paard afleren? Neem dan contact met me op.

Paardenwelzijn: hoe meet je de kwaliteit van leven?

Of een paard zich prettig voelt, hangt van meer af dan alleen het hebben van voer, water en een goede schuilplek. Het emotionele welzijn, ofwel de kwaliteit van leven, is net zo belangrijk voor een paard om gelukkig te kunnen zijn.

Als een paard goed eet, is dat een van de criteria voor kwaliteit van leven.

Maar het is nog onduidelijk hoe je op een zorgvuldige en betrouwbare manier paardenwelzijn objectief kunt beoordelen. Een groep onderzoekers uit Groot-Brittannië, Nieuw-Zeeland en Australië heeft daarmee een begin gemaakt. Samen hebben zij twee literatuurstudies naar paardenonderzoek gedaan. De ene studie richtte zich op paardengedrag waaraan je de gemoedstoestand of het welzijn kunt zien. Met andere woorden: hoe voelen paarden zich en hoe zie je dat aan de buitenkant? Het onderwerp van de andere studie ging over de binnenkant van het paard ofwel lichamelijke testen die iets kunnen zeggen over de emoties, zoals het meten van de hartslag.

Dagelijks gedrag

De literatuurstudie naar het paardengedrag omvatte maar liefst 75 publicaties over onder meer gedrag rondom eten, verschillende interacties tussen mens en paard en interesse in de omgeving. Na het bestuderen van al die publicaties kwamen de onderzoekers tot de slotsom dat het dagelijks gedrag, en de reacties op de training, het duidelijkst aangeven wat de emotionele staat van het paard is.

Onderzoekster Natalie Warren van het Nieuw-Zeelandse Eastern Institut of Technology: ,,Als een paard lekker in zijn vel zit, eet hij goed, is hij vriendelijk in zijn contact met andere paarden en mensen en heeft hij interesse in zijn omgeving.’’

Als een paard zich emotioneel niet goed voelt, wordt het gedrag logischerwijs precies het tegenovergestelde. Een paard eet minder, is negatief in zijn contact en heeft minder belangstelling voor wat er om hem heen gebeurt. Daar komt nog eens bij dat een paard vaker motorisch stereotyp gedrag laat zien, zoals weven of boxlopen.

Paarden die goed eten, vriendelijk zijn naar elkaar en aandacht hebben voor hun omgeving, zitten lekker in hun vel.

Binnenkant

Hayley Randle van de  Charles Sturt University in Australië heeft zich ontfermd over de onderzoeken naar de ‘binnenkant’ van het paard. Volgens haar bevindingen kun je met de hartslag, hartslagvariabiliteit (het verschil in tijd tussen twee hartslagen wat iets zegt over stress in relatie tot rust) en cortisol het beste de emoties meten. Andere meetmethoden, zoals naar de ademhaling, de oogtemperatuur of het ‘stress-enzym’ in het speeksel, waren onvoldoende onderbouwd.

Na haar literatuurstudie kwam de onderzoekster tot de conclusie dat je met lichamelijke testen alleen onvoldoende het paardenwelzijn kunt beoordelen. Uitgebreid onderzoek dat ook rekening houdt met de ervaringen van het paard in elke situatie, is belangrijk om iets te kunnen zeggen over zijn kwaliteit van leven.

Naar een objectieve manier om de kwaliteit van het paardenleven te beoordelen, is dus meer onderzoek nodig.

Ellen de Boer, gedragstherapeut voor paarden en journalist

Bron: https://equinescienceupdate.blogspot.com/2020/01/how-do-we-measure-horses-quality-of-life.html

Zie ook:

  • Indicators on the outside – ‘Behaviour and equine Quality of Life’ door  C. Hall, R. Kay, H. Randle, L. Preshaw, G. Pearson, N. Waran
  • Indicators on the inside – ‘Physiology and equine Quality of Life’ door H. Randle, C. Henshall, C. Hall, G. Pearson, L. Preshaw, N. Waran

Ben jij benieuwd of jouw paard kwaliteit van leven heeft of wil je meer over paardenwelzijn weten, neem dan contact met me op.

Spel of agressie bij paarden?

Voor vooral jonge paarden is spelen essentieel. Niet alleen is het fijn om lekker met elkaar te rennen en energie kwijt te raken, maar het is ook leren. Hengstjes leren hoe ze later een merrie moeten dekken of hoe sterk ze zijn ten opzichte van de ander. Zo kunnen ze als jong paard gedrag oefenen dat belangrijk is in het volwassen leven.

Al spelend werkt een paard aan zijn conditie, coördinatie, soepelheid en kracht.

Heel jonge veulens zie je in hun eentje ronddartelen. Al bokkend huppelen ze om hun moeder heen. Op die manier krijgen ze gevoel voor omgeving en afstand. Ondertussen werken die kleintjes mooi aan hun coördinatie en de verschillende gangen. Bovendien is bewegen heel goed voor de ontwikkeling van kraakbeen en bot.

Als veulens zo’n twee weken oud zijn, gaan ze op zoek naar vriendjes om mee te spelen. Met duwtjes, zacht bijten, hoofd zwaaien en opgewonden om elkaar heen lopen moedigen jonge paarden elkaar aan om te spelen.

Een spelend paard voelt zich goed en veilig en zit lekker in zijn vel. Al spelend werkt hij aan zijn conditie, coördinatie, soepelheid en kracht.

Vooral aan het orenspel kun je zien of een robbertje vechten serieus is.

Waaraan kun je zien dat spel niet agressief is?

  • Vooral aan het orenspel kun je zien of een robbertje vechten serieus is of niet. Bij spel zijn de oren ontspannen en bewegen ze alle kanten op. Bij agressie staan de oren strak naar achteren gericht.
  • Bij spel verwonden ze elkaar niet, tenzij het per ongeluk is.
  • Bij spel worden de rollen steeds omgedraaid, maar bij agressie is er sprake van eenrichtingsverkeer.

Ellen de Boer, paardengedragstherapeut en journalist

Oudjaarsavond komt dichterbij: oefen knalgeluiden met je paard

Paarden kunnen wennen aan het geknetter en geknal van vuurwerk. Maar de kans is groter dat je paard gevoeliger voor het geluid wordt en het juist eng gaat vinden. Heftig vuurwerk is immers maar een keer per jaar.

Je kunt het geluid van vuurwerk (her)trainen als je denkt dat je paard gaat reageren op het geknal. Omdat hij bijvoorbeeld is verhuisd naar een stal of weiland dichter bij de bewoonde wereld, of omdat hij al nare ervaringen heeft.

Apps

Er bestaan apps met vuurwerkgeluid en op Youtube kun je filmpjes van vuurwerk vinden waarmee je kunt werken. Als je het geluid via een box laat klinken, kun je goed variëren in volume. Als je gaat oefenen, doe dat met andere paarden samen. Het liefst met paarden die niet of minder bang zijn. Zo kunnen de dieren van elkaar leren.

In de training is het belangrijk dat je paard niet bang wordt van het geluid. Bouw het geluid langzaam op. In sterkte, afstand en duur. Begin zachtjes op afstand voor een korte periode. Als je paard niet bang is, kun je het geluid harder zetten. Daarna kun je dichterbij komen met het geluid. Tot slot kun je het geluid steeds langer laten duren.

Grens

Als je paard bang wordt, ben je zijn grens overgegaan. Zorg dat hij weer tot rust komt en begin opnieuw. Alleen een ontspannen dier kan leren. Ik wens iedereen heel gezellige feestdagen, een veilige jaarwisseling en een fantastisch nieuw paardenjaar.

Ellen de Boer, gediplomeerd gedragstherapeut voor paarden
Heb je hulp nodig? Stuur een e-mail naar aardvanhetpaard@gmail.com of bel me op 06-51127411

Verrijking is niet genoeg om het leven van je paard op stal beter te maken

Een stal met alles erop en eraan kan vrije beweging op een leuke wei niet vervangen.
Een stal met alles erop en eraan kan vrije beweging op een leuke wei niet vervangen.

Paarden tonen tekenen van stress en depressie als ze individueel in een stal zijn opgesloten, ook al wordt er aan verrijking gedaan. Voldoende voer, een strobed, een raam om door naarbuiten te kijken, contact met de buren door tralies en allerlei speeltjes maken het leven in de box amper beter.

Dit ontdekten Franse onderzoekers, onder wie Alice Ruet, Christine Briant en Léa Lansade.

Wat de onderzoekers opviel, was dat oudere paarden die al langer waren opgesloten, meer tekenen van stress en depressie vertoonden.

Verrijking op stal kan de basisbehoeften van paarden niet vervangen. Vrije beweging, contact met andere paarden en toegang tot ruwvoer gedurende de dag zijn belangrijk. ,,Verrijking moet een toevoeging zijn en geen vervanging’’, aldus Léa Lansade, onderzoeker en etholoog aan de Universiteit van Tours in Frankrijk.

De Franse onderzoekers observeerden 187 warmbloedpaarden op stal gedurende vijftig dagen. Sinds hun derde levensjaar stonden de dressuur-, spring en eventingpaarden op stal.

In het onderzoek werd vooral gelet op gedrag dat een teken van slecht welzijn kan zijn:

– stereotyp gedrag als luchtzuigen en weven

– agressie naar mensen (bijten en dreigen met bijten)

– een ‘depressieve’ houding (lage hals-hoofdhouding, opzij hangende oren en weinig reactie op prikkels)

– stressgerelateerd gedrag als nerveusiteit, hoge hoofd-halshouding, buitensporige alertheid en bovenmatig mesten

De onderzoekers vergeleken deze signalen met het gedrag van de paarden als ze wel een stal met alles erop en eraan hadden. Het bleek dat verrijking weinig effect had op hun gedrag.

‘Housing horses in indidual stables is a challenge with regard to welfare’, augustus 2019 door Alice Ruet, Julie LeMarchand, Céline Parias, Núria Mach, Marie-Pierre Moisan, Aline Foury, Christine Briant en Léa Lansade

Is kauwen een indicatie dat paarden stress hebben ervaren?

Paarden kauwen en likken regelmatig in de training. Overdenken ze iets? Zijn ze onderdanig aan de trainer? Meestal wordt het op die manier uitgelegd, maar klopt dat?

De Noorse onderzoekers M.Sc. Margrete Lie en Prof. Ruth Newberry ontdekten dat paarden kauwen en likken na een stressvolle situatie.

Om inzicht te krijgen in kauwen (zonder voedsel) onderzocht het Noorse team wilde paarden in Ecuador. De onderzoekers vonden het belangrijk paarden in hun natuurlijke omgeving, met zo min mogelijk menselijke bemoeienis, te bekijken. In een nationaal park observeerden zij een kleine tweehonderd paarden. Het team verzamelde in tachtig uur tijd informatie over 202 situaties.

Kauwen onderdanig gedrag of stress

De onderzoekers wilden weten of kauwen en likken onderdanig gedrag is of dat het te maken heeft met stress.

Om na te gaan of het onderdanig gedrag is, bekeken de onderzoekers agressieve interacties. Opvallend was dat alle paarden kauwden, zowel het agressieve als het onderdanige paard. Het  aanvallende paard zelfs vaker. Dit weerlegt het idee dat het een onderdanig signaal is.

Ook ontdekte het Noorse team dat paarden kauwen ná een spannend moment en vóórdat de ontspanning optreedt. De onderzoekers concluderen dat paarden het mogelijk doen om speeksel aan te maken, omdat ze door de stress een droge mond hebben gekregen. Deze reactie zou dan worden gestuurd door het sympatisch en parasympatisch zenuwstelsel.

Meer onderzoek nodig

Het Noorse team erkent dat er meer onderzoek nodig is naar stress in relatie tot kauwen en likken. Volgens Margrete Lie zegt het huidige onderzoek niet dat het een reactie is op de ontspanning of dat het helpt te ontspannen. Niettemin maakt het onderzoek duidelijk dat kauwen en likken indicaties kunnen zijn voor een stressvolle gebeurtenis.

‘Licking and chewing – submission or stress’
M. Lie en R.C. Newberry
Department of Animal and Aquacultural Sciences, Norwegian University of Life SciencesHesteglede, Ås, Norway

Lees hier waarom het goed is na de training iets leuks te doen met je paard.

 

Weinig stress na training goed voor leerproces paard

Rollend paard
Felice van Evelien de Reus rolt lekker op de wei.

Dat stress tijdens de training invloed heeft op het leervermogen van je paard is wel bekend. Maar ook stress voor en na de training kan het leerproces verstoren, volgens onderzoek van Léa Lansade. Zij is werkzaam aan de afdeling gedragswetenschappen van het Franse Instituut voor Agrarisch Onderzoek in Tours.

Het onderzoek

Aan het onderzoek deden 49 Welshpony’s mee. Vooraf stelden de onderzoekers hun temperament en mate van angst vast. Vervolgens werden de pony’s in drie groepen verdeeld: één groep had voor de training stress, één erna en één groep had geen stress. Met geluid van bijvoorbeeld een blaffende hond en plotselinge bewegingen van een opwaaiend zeil veroorzaakten de onderzoekers stress bij de pony’s.

In de training leerden de pony’s een pylon aanraken voor een voerbeloning. Een week later werd de oefening herhaald om te kijken wat de pony’s van de oefening hadden onthouden. De groep die stress na de training had ervaren, had de grootste moeite met de oefening herhalen. Vooral de pony’s waarvan was vastgesteld dat ze ‘heel angstig’ waren. Ook de groep pony’s die voor de training stress had, kon de taak minder goed dan de stressvrije groep.

Wat jij kunt doen

Wil je dat de training van je paard zo effectief mogelijk is, vermijd dan stress na afloop. Spuit je paard niet direct na de training af als hij er niet van houdt. Ga na je dressuurtraining niet een rondje buiten uitstappen als hij achter elke struik iets engs ziet. En vooral: zet hem niet alleen op stal.

Het beste is om je paard meteen terug te brengen naar zijn weidegenootjes, wijst het onderzoek uit. En dan even lekker rollen, is altijd fijn.

Soms is stress natuurlijk niet te vermijden. Op een wedstrijdterrein of als je ergens meedoet aan een clinic, zal je paard stress ervaren. Maar probeer dat zoveel mogelijk tot een minimum te beperken. Laad je paard in een rustige omgeving in de trailer en klop bijvoorbeeld geen zadeldekjes voor zijn neus uit. Mijn tip: ga op stap met een bevriend paard.

Stress Modulates Instrumental Learning Performances in Horses (Equus caballus) in Interaction with Temperament
Mathilde Valenchon, Frédéric Lévy, Armelle Prunier, Chantal Moussu, Ludovic Calandreau & Léa Lansade.
Gepubliceerd op 23 april 2013

Ellen de Boer
www.aardvanhetpaard.nl

 

Met of zonder bit rijden?

Bitloos met Soeda

Onderzoek naar bit en bitloos

Een paard laat meer pijnsignalen zien als hij met bit wordt gereden dan wanneer hij een bitloos hoofdstel draagt. Dit toont Amerikaans onderzoek van Bob Cook (van The Bitless Bridle) en Matthew Kibler aan.

De paarden

Aan het onderzoek deden 66 paarden mee. Hun leeftijd varieerde van 3 tot 24 jaar. Hun eigenaren reden dressuur, recreatief of deden aan eventing of springen.

De paardeneigenaren

De eigenaren kregen een vragenlijst met 106 ja/nee-vragen over paardengedrag en ziekten. Ook kregen zij 10 vragen over hun gevoel tijdens het rijden. Zij moesten de vragenlijst twee keer invullen: één keer voor de overstap naar bitloos en één keer als ze eenmaal bitloos reden.

Het resultaat

In het onderzoek werden 69 verschillende pijnsignalen meegenomen, waaronder stijve hals, rugproblemen, stram lopen, het bit niet willen indoen, achter het bit of tegen de hand, trekken aan het bit, het bit vastpakken, tong over het bit, hoofd schudden, ongeconcentreerd zijn, vluchten, vechten en bevriezen, moeilijk te sturen, struikelen, niet achterwaarts willen, staart zwiepen, snurken en gapen, bokken en overmatig speekselen.

‘Hekel aan het bit’ was het meest voorkomende pijnsignaal. Denk daarbij aan kauwen op het bit of het bit vastpakken, knarsetanden, met het bit spelen, druk doen met de mond en contact met het bit vermijden. Van de onderzochte paarden lieten 53 paarden (80 procent) dit zien.

Angst kwam bij 46 paarden (70 procent) voor. Bij 65 procent van de met bit gereden paarden verloor de ruiter de controle. Eenmaal bitloos nam de controle met 86 procent toe.

Het totaal aantal pijnsignalen was met bit 1575 en zonder bit 208. Een afname van 87 procent. Bij 1 van de 66 paarden werd geen verschil tussen bit en bitloos gezien.

‘Behavioural assessment of pain in 66 horses, with and without a bit’
W.R. Cook & M. Kibler
Gepubliceerd op 31 maart 2018

Ellen de Boer
www.aardvanhetpaard.nl